درمان اوتیسم کودکان
روش درمان اوتیسم کودکان با کاردرمانی
مهارت های درک و حرکت
مهارت های درک و حرکت

مهارت های حرکتی ظریف دست کودکان

مهارت های حرکتی ظریف دست

مهارت های حرکتی ظریف دست

آشنایی با مهارت های حرکتی ظریف دست کودکان

اصطلاح حرکت ظریف به معنای عضلات کوچک است. مهارت های حرکتی ظریف شامل استفاده از عضلات کوچک در انگشتان، دست و بازو برای دست ورزی، کنترل و استفاده از وسایل و اشیا می‌باشد. هماهنگی چشم و دست، که در آن فرد از بینایی برای کنترل حرکات و فعالیت های عضلات کوچک استفاده می‌کند، نیز از دیگر اجزای مهم رشد مهارت های حرکتی ظریف می‌باشد.

چرا مهارت های حرکتی ظریف دست مهم هستند؟

توانایی های حرکتی ظریف اساسی برای مهارت های زیادی است که کودک در سفر کودکی خود به آنها دست می‌یابد و رشد خواهد داد. برای نوزادان و کودکان کوچ، مهارت های حرکتی ظریف آن‌ها تعامل با محیط اطراف، و در نتیجه یادگیری را تسهیل می‌کند. در طی فرایند رشدی، مهارت های حرکتی ظریف کودکان پیش‌نیاز ی ضروری در ایجاد مهارت های اولیه ادبیات، ریاضی و کمک به خود از قبیل لباس پوشیدن و نظافت شخصی مستقل می‌باشد.

هنگامی که کودکان در سال‌های پیش‌دبستانی و دبستان هستند، مهارت های حرکتی ظریف دست آن‌ها به ارتقاء مهارت های ریاضی و ادبیات کمک خواهد کرد، همچنین به مشارکت در فعالیت های پیچیده تر مانند تمرینات هنر ویا کاردستی، بازی های فکری، فعالیت های ساخت و ساز با استفاده از مکعب و بازی های ساخت و ساز تبلیغاتی، استفاده از کامپیوتر و نواختن الات موسیقی کمک خواهد کرد.

کودکانی که در مهارت های حرکتی ظریف مشکل دارند ممکن است دچار نا امیدی و اعتماد به نفس پایین شوند زیرا قادر به اجرای تکالیف روزمره مانند ترسیم یا قیچی کردن همانند سایر همسالان خود نیستند.

اغلب کودکانی که تکالیف حرکتی ظریف را مشکل می‌بینند در این تکالیف به دلیل ناامیدی، خستگی و ترس از شکست مشارکت نمی‌کنند. این اتفاق یک چرخه منفی ایجاد می‌کند زیرا این کودکان فرصت کمتری برای تمرین و بهبود مهارت های حرکتی ظریف خود دارند.

 

مهارت های حرکتی ظریف دست کودکان

مهارت های حرکتی ظریف دست کودکان

 

رشد حرکت ظریف

همانند همه حیطه های رشدی، هر کودک با سرعتی متفاوت مهارت های حرکتی ظریف خود را ایجاد می‌کند، و قدرت و توانایی های متفاوتی را نشان می‌دهند، این اتفاق به علاقه و شخصیت آن‌ها بستگی دارد. اما، یک الگوی کلی وجود دارد که رشد حرکت ظریف کودکان از آن پیروی کرده و نقاط عطفی وجود دارد که در یک دامنه سنی خاص مشخص است. بعضی از ویژگی های نقاط عطفی که کودکان در سنین خاص به آنها می‌رسند شامل موارد زیر است:

برای نوزادان کوچک

نوزادان بسیار کوچک کنترل کمی بر بدن خود دارند. همزمان با رشد متوجه می‌شوند که دست‌ها، انگشتان، پاها، و انگشتان پای آن‌ها به بدنشان متصل است و در پنج ماهگی می‌توانند برای مدت کوتاهی برای یک شی دست خود را دراز کرده و آن را نگه دارند.

برای نوزادان بزرگ‌تر

در شش تا نه ماهگی نوزادان می‌توانند اشیایی مانند کلید، جغجغه و اسباب بازی های کوچک را نگه داشته و تکان‌ دهند، و در نه ماهگی می‌توانند یک شی را از دستی به دست دیگر بدهند.

آن‌ها قادر خواهند بود  وسایل کوچک را با استفاده از انگشت شست و اشاره  بردارند. کودکان در سن پایین علاقه دارند همه چیز را در دهان خود بگذارند، پس جلوگیری از وقوع شک اهمیت دارد. در حدود ۱۶ ماهگی می‌توانند فعالیت های ساده‌ای را مانند ورق زدن کتاب هایی با برگه‌های ضخیم، تکمیل پازل های ساده و استفاده از نخ و مهره را انجام دهند.

برای نوپایان

از ۱۶ ماهگی تا سه سالگی، نوپایان مهارت های حرکتی ظریف خود را بدست آورده و از آن برای اکتشاف دنیای خود و مستقل شدن استفاده می‌کنند. در این هنگام آن‌ها می‌توانند با کمک قاشق غذا بخورند و می‌توانند مکعب ها را روی هم بچینند و مکعب های بزرگ لگو را روی هم قرار دهند.

آن‌ها همچنین شروع به خط خطی کردن با استفاده از وسایل ترسیمی می‌کنند اگرچه ممکن است در ابتدا قلم را به درستی در دست نگیرند و برای مثال با مشت کردن دست آن را نگه دارند.

برای کودکان پیش‌دبستانی

کودکان سه تا پنج سال کنترل کارآمدی بر عضلات کوچک خود خواهند داشت، و شروع به ماهر شدن در تکالیفی از قبیل بستن دکمه و استفاده از قیچی می‌کنند. آن‌ها همچنین مهارت نوشتاری و ترسیمی خود را بهبود بخشیده ، و قادر به رونوشت حروف، اعداد و اشکال هستند، و اغلب نقاشی‌های به نسبت پیچیده ای رسم می‌کنند. از حدود سه سالگی، اغلب کودکان سمت غالب خود را مشخص خواهند کرد.

برای کودکان در سن مدرسه

با رسیدن کودکان به سن مدرسه، آنها همچنان مهارت های حرکتی ظریف خود را ارتقا داده، و مهارت های ترسیمی، نوشتاری، رنگ آمیزی و استفاده از قیچی روان و تطابق یافته تری خواهند داشت. با قوی شدن عضلات ظریف این فعالیت ها ساده‌تر شده، و اغلب بیشتر در این گونه فعالیت ها مشارکت می‌کنند.

فعالیت های حرکتی ظریف

از آنجایی که کودکان به طور کلی هنگامی که به چیزی علاقه داشته باشند آن را بهتر یاد می‌گیرند، اینکه متخصصین مراقبت از کودک علایق و توانایی های هر کودک را بشناسند، و از آن به عنوان اساسی برای برنامه ریزی استفاده کنند اهمیت دارد.

وقتی به فعالیت های حرکتی ظریف فکر می‌کنید، اغلب افراد به یاد تجربیات قدیمی از قبیل ریسندگی، نقاشی، ترسیم، چسب کاری، برش با قیچی یا استفاده از خمیر بازی با کمک وردنه و قالب می‌افتند. اما، فعالیت های روزمره زیاد دیگری وجود دارد که در آن کودکان فرصت مناسبی برای رشد حرکت ظریف دارند. این فعالیت ها برای کودکانی که علاقه‌ای به تمرینات حرکت ظریف مرسوم ندارن، یا از وضعیت توانایی حرکت ظریف خود آگاهی دارند مناسب است.

ایده های زیر می‌تواند به متخصصین مراقبت از کودک در استفاده از حیطه علاقه کودک یا توانایی های او به عنوان اساسی برای ارتقای رشد حرکت ظریف آن‌ها کمک کند:

در حیطه بازی های نمایشی:

  • لباس و کفش هایی با امکان بستن به شکل های مختلف از قبیل دکمه فشاری، دکمه های بزرگ و کوچک، زیپ و چسبی
  • ابزار نوشتن مانند خودکار، مداد، گچ، کاغذ و تخته سیاه در محیطی طراحی شده مانند دفتر، کلاس مدرسه، رستوران یا فروشگاه
  • حمامی برای شستن و خشک کردن عروسک ها، لباس عروسک ها

در حیطه شن بازی:

  • استفاده از وسایل و ابزار ها مانند تنگ، قاشق، فنجان، برش دهنده خمیر شیرینی و سینی نانوایی
  • ماشین های اسباب بازی با اندازه های مختلف از جمله ماشین های بسیار کوچک
  • مواد طبیعی از قبیل سنگ، چوب، سبزیجات
  • استفاده از آب در شن بازی به تشویق برای دست‌ورزی کمک می‌کند.

برای فعالیت های خمیر بازی:

  • وسایل آماده از قبیل قالب حیوانات، وسایل آشپزی، قیچی، نی و چوب کبریت و شکل حروف و اعداد
  • برای کودکان بزرگتر، اشیا جذاب مانند مجسمه ها یا اشکال کوچک که می‌توان در خمیر مخفی کرد. می‌توان فشار دادن خمیر برای یافتن شی مخفی را تبدیل به بازی کرد.
  • موادی از قبیل برنج، یا حبوبات کوچک برای اضافه کردن به خمیر برای ایجاد یک بافت جالب

برای فعالیت های دست‌ورزی:

  • تنگ یا ظروف بزرگ برای دسته بندی
  • آهن‌ربا برای تجربه کردن و کشف چگونگی جادبه، دافعه، و حرکت دادن اشیا فلزی
  • کیسه حسی، شامل مواردی که برای کودکان جالب باشد تا دست‌ورزی کرده و با لمس شناسایی کنند
  • مواد ساخت و ساز، از قبیل موارد تبلیغاتی مانند Lego و نیز لوازم نجاری و وسایل خانه مانند جعله، کاغذ، پارچه و چسب نواری
  • تجربه بازی های کثیف، مانند شن خیس، گل بازی، سفالگری

برای فعالیت های موسیقی و حرکتی:

  • بازی با انگشتان همراه با ریتم
  • اضافه کردن یک مورد حرکت ظریف به یک فعالیت حرکت درشت برای مثال، وارد کردن حرکت ظریف در بازی های تقلید از رهبر گروه، یا شامل کردن فعالیت حرکتی ظریف در یک چالش حرکت درشت.

 کمک به کودکان با مشکلات مهارت های حرکتی ظریف دست

متخصصین مراقبت از کودک نقش مهمی در حمایت از کودکانی دارند دچار تاخیر یا مشکلاتی در رشد مهارت های حرکتی ظریف خود هستند. هنگامی که کودکی مشکلات مداوم در این حیطه را تجربه می‌کند متخصصین مراقبت از کودک نیاز دارند با دیگر متخصصین همانند کاردرمانی همکاری کنند تا رویکرد های تخصصی برای ارتقا رشد حرکت ظریف کودک به کار بگیرند. در این موارد، ممکن است نیاز باشد برنامه درمانی را به گونه‌ای قرار داد که همسو با علایق کودک باشد، و بتوان آن را در برنامه روزانه جای داد.

نتیجه گیری

مهارت های حرکتی ظریف  اساسی مهم برای اکتساب دیگر مهارت ها، از قبیل ادبیات، ریاضی، کمک به خود و توانایی اجرای تکالیف متعدد روزمره دیگر می‌باشد. متخصصین مراقبت از کودک می‌توانند از طریق آشنایی با علایق و توانایی های هر فرد و استفاده از این اطلاعات برای برنامه ریزی تمرینات حرکت ظریف به رشد مهارت های حرکتی آن‌ها کمک کنند. تجارب بازی های خلاقانه نیز این فرصت را به متخصصین مراقبت از کودک می‌دهد تا کودکان را تشویق به تمرین و رشد مهارت های حرکتی ظریف خود به شیوه‌ای معنا دار و غیر اجباری کنند.

 

نویسنده : امید هاشمی

 

Points
مرکز توانبخشی باران
مرکز توانبخشی باران
این مرکز در سال ۱۳۸۳ با تلاش دکتر جواد نژادی تاسیس شد , فعالیت مرکز توانبخشی باران در زمینه های ( بیش فعالی , گفتاردرمانی , کاردرمانی , مفاهیم بینایی , اختلال یادگیری , اوتیسم , نوروفیدبک , آزمون های شناختی , توانبخشی شناختی و … ) میباشد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *